Από τη φιλοκαλία στην αναγέννηση


του Νίκου Π. Κυριαζή   
«…μοιάζει μάλλον αυτονόητο, ένας λαός που διαθέτει θησαυρούς πολιτιστικής παράδοσης να μη σταματάει στην παράδοσης να μη σταματάει στην τουριστική τους απλώς αξιοποίηση, αλλά να ζητήσει να μάθει πως λειτουργούσε ο τόπος του, όταν γένναγε αυτά τα φανερώματα μιας εκπληκτικής αντίληψης για τον άνθρωπο, το φυσικό του περιβάλλον και την πολιτική του ζωή-πως λειτουργούσε η οικονομία του και οι πολιτικοί του θεσμοί, η παιδεία και η διπλωματία. Και σε τι διαφέρει αυτός ο πολιτισμός από τη σημερινή «θρησκεία» του καταναλωτισμού και του κατά κεφαλήν εισοδήματος η από αυτό το σύστημα της δημοκρατίας των Ευρωπαίων που κατά τον Μακρυγιάννη θεωρείτε απαράδεκτο…» Χρ. Γιανναρά-Ανθολόγημα Τεχνημάτων- εκδ. Καστανιώτη 1991

Και όμως έχουμε μια πλούσια πολιτιστική κληρονομιά που μένει όμως στην πληθώρα καλλιτεχνικών -κυρίως καλοκαιρινών- εκδηλώσεων, οπού φοράμε για προσωπείο το χαμένο μας πρόσωπο και στις «πολιτιστικές εκδηλώσεις» χωριών και δήμων με πολύ «κιτς» προς τέρψη των διοργανωτών και της οικονομικής συναλλαγής.
Είναι πολύ λυπηρό να αποτελούν αυτές οι εκδηλώσεις διαλλείματα από την καθημερινότητά μας που σαν στάση ζωής είναι παντελώς ξένη, αποτελώντας βάλσαμο στις ενοχές μας που… ευτυχώς υπάρχουν ακόμα. Είναι λυπηρό να αποτελούν σημείο αναφοράς τα πανηγύρια των διπλών μαγαζιών, που σε καμία περίπτωση δεν έχουν καν τον ήχο της παράδοσης, παραδομένη στην οξύτητα των ήχων του «eco» και στην κατανάλωση ξενόφερτων αλκοολούχων ποτών προς τέρψη της επίδειξης και ψευτομαγκιάς.
Όχι δεν είμαι αφοριστικός, ναι υπάρχουν εξαιρέσεις και μάλιστα σημαντικές που όμως χάνονται στις «αποκριάτικες φιέστες» και σε πολιτιστικές εκδηλώσεις σ ένα τόπο που πεισματικά αρνείται την πολιτιστική του κληρονομιά. Το «δήθεν» και το «εγώ» κυριαρχούν βλέποντας την τέχνη σαν εικόνα και διασκέδαση και όχι σαν μεταφορά και δίδαγμα, μετοχή και εμπειρία.
…και εδώ βρήκαν έδαφος να αναπτυχθούν διάφορες οργανώσεις που για να απαλείψουν τις ενοχές τους… τονίζουν το.. μη κυβερνητικές με δημιουργία… gala… για τα παιδιά του τρίτου κόσμου τον πόλεμο του Αφγανιστάν την προστασία της καρέτα-καρέτα και την φάλαινα του ειρηνικού…. Αλήθεια προστασία από τι; … μα φυσικά από μας έτσι αυτά που εμείς καταστρέφουμε τα … προστατεύουμε. Τι ανάγκη θα είχαμε την προστασία αν μαθαίναμε να ζούμε αρμονικά με ανθρώπους και φύση;
…1990 Άγιο Όρος στην σκήτη του γέροντα Παϊσίου… μέσα στη γαλήνη της φύσης και της συναναστροφής ο γέροντας διακόπτει την συνομιλία με τους επισκέπτες του για να ετοιμάσει το …γεύμα σε έναν νέο επισκέπτη του… μα ποιος δεν φαίνετε τίποτα…. Κάποια στιγμή εμφανίζετε ένα μεγάλο ερπετό και όλοι τρόμαξαν … «Μην ταράζεσθε» η προτροπή του γέροντα «ποίημα του επωνύμου Θεού είναι κι αυτό» συνεχίζει… ο επισκέπτης ήρθε γευμάτισε κι έφυγε … «αυτό είναι αγάπη, ο έρωτας με κάθε δημιούργημά Του» ο λόγος του γέροντα…!!!
…και φτάνουμε στα Χριστούγεννα, λαμπερά, όμορφα, ζεστά αλλά και οξύμωρα. Με ξενόφερτα έθιμα κατανάλωσης και βαυαρικών εθίμων, με τεράστια δέντρα (εισαγόμενο πολιτιστικό δρώμενο του… Όθωνα), πολύχρωμα λαμπιόνια ματαιοδοξίας και ελεημοσύνες περισσεύματος και ενοχών…. και μετά το Πάσχα γιορτή… αρνιού – ναι αυτό είναι δικό μας- με προετοιμασία ημερών για το τρίωρο της αδηφαγίας, την Ανάσταση του δεκαλέπτου….
…καλοκαίρι… ξεγνοιασιά και εφαρμογή των προ μηνών σχεδίων για το… νησί της ευδαιμονίας, το εγκλεισμό μας στα πολυτελή συγκροτήματα και την απόλαυση των γαλλικών πρωινών, των μεσημεριανών μπουφέδων και της νυχτερινής κραιπάλης… χωρίς να γνωρίζουμε καν τη ιστορία του τόπου που πατάμε χωρίς να γαληνεύουμε από την επαφή μας με τον ψαρά και να μαθαίνουμε από τη γνώση τη φιλοσοφία του για τη ζωή, χωρίς να απολαμβάνουμε το απλό και την ομορφιά της φύσης, στοιβάζοντας στις βαλίτσες μας κάθε αστικό κατάλοιπο εωσφορικής ματαιοδοξίας και επίδειξης…

«η Ελλάδα είναι πνεύμα ακόμα και στα υλικά της!...φύση σεμνή, φύση αγιασμένη. Έχει τη γεψη του σταρένιου ψωμιού που μοσχοβολά σαν ψήνεται στο φούρνο του χωριού…» Φ.Κόντογλου –περί ξενομανίας

Πολιτισμός δεν είναι η ειρήνευση των ενοχών μας και η επίδειξη νεοπλουτισμού. Πολιτισμός είναι το βίωμα και η αγάπη στο άλλο, ότι κι αν είναι αυτό, σαν βίωμα και σαν στάση ζωής. Από εκεί ξεπηδά και κάθε δημιούργημα πράξης πολιτισμού ήχου και εικόνας. Πολιτισμός είναι η κάθε λογής πράξη μας που αναφέρονται στο πνεύμα, το ήθος και τη συμπεριφορά μας, σε σχέση με το παρελθόν, τα ίχνη που αφήνουμε κατά το πέρασμά μας από τη γη όχι μιμητισμός, αποστροφή στην ιστορία και ένταξη σε νεοφανή δρώμενα…....
το παρόν άρθρο αποτελεί μέρος σειράς δοκιμίων του Νίκου Κυριαζή 

Σχόλια