ΕΚΘΕΣΗ UNICEF: ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΦΤΩΧΕΙΑ

Αγώνας για επιβίωση

Η εικόνα των Λιγότερο Ανεπτυγμένων Χωρών στην δεκαετία του '90 είναι ανάμικτη, με ορισμένες χώρες να επιδεικνύουν πρόοδο στην ανθρώπινη ανάπτυξη και άλλες να είναι στάσιμες. Μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού στις Λ.Αν.Χ. ζούσε σε οικονομική ένδεια στο τέλος του 2000 από ότι το 1990. Σύμφωνα με την UNCTAD, το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι λιγότερο από 1 δολάριο την ημέρα για το 44% των ανθρώπων που ζουν στις χώρες αυτές. Πολλοί περισσότεροι δεν βρίσκονται σε πολύ καλύτερη κατάσταση. Ένα 77% του πληθυσμού αγωνίζεται να επιβιώσει με λιγότερο από 2 δολάρια την ημέρα.

Το 1990 ένα μωρό που θα γεννιόταν σε μια Λ.Αν.Χ. είχε διπλάσιες πιθανότητες να πεθάνει από ένα μωρό σε μια αναπτυσσόμενη χώρα. Η ανισότητα στη βρεφική θνησιμότητα έχει διευρυνθεί ακόμη περισσότερο το 2000.

Επίσης, χώρες με σημαντικά υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας κάτω των 5 ετών έκαναν και τη μικρότερη πρόοδο στη μείωση των ποσοστών αυτών την δεκαετία που μας πέρασε. Αυτή τη στιγμή το 1 στα 6 παιδιά που γεννιέται στις Λ.Αν.Χ. δεν επιζεί μέχρι τα 5α του γενέθλια, όπως δείχνει και ο ανωτέρω πίνακας που δείχνει την πιθανότητα θανάτου μεταξύ της γέννησης και το πέμπτο έτος της ηλικίας ανά 1000 ζώντα νεογνά. Είναι ένας από τους πιο ευαίσθητους δείκτες της συνολικής ανάπτυξης και επηρεάζεται από το μορφωτικό επίπεδο των γονέων, το εισόδημα και την πρόσβαση σε βασικές κοινωνικές υπηρεσίες.

Επιλεγμένοι συγκριτικοί δείκτες στις Λιγότερο Ανεπτυγμένες Χώρες σε σύγκριση με τις άλλες Αναπτυσσόμενες Χώρες Έτος(η) Λ.Αν.Χ. ’λλες Αναπτυσσόμενες Χώρες
Κάλυψη εμβολίου DPT (% παιδιών 1 έτους) 1997-2000 58 76
Χρήση θεραπείας ενυδάτωσης από το στόμα (%) 1995-2000 50 65
Ποσοστό τοκετών από εκπαιδευμένο προσωπικό (%) 1995-2000 28 57
Μέτριας και βαριάς κατάστασης λιποβαρή παιδιά (% κάτω των 5 ετών) 1995-2000 40 27
Κάλυψη συμπληρώματος βιταμίνης Α (% σε παιδιά κάτω των 5 ετών) 1998-2000 70 36
Ποσοστό νοικοκυριών που καταναλώνουν ιωδιωμένο αλάτι (%) 1995-2000 51 75
Πρόσβαση σε βελτιωμένες πηγές πόσιμου νερού (% 1999) Αστικές 54 73
Αγροτικές 80 92
Σύνολο 61 81
Ετήσιος ρυθμός αύξησης πληθυσμού (%) 1990-1999 2,5 1,6
Ετήσιος αριθμός γεννήσεων (σε χιλιάδες) 1990 20.896 97.288
2000 24.022 92.247
Καθαρό ποσοστό εγγραφής στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση (1995-1999) Κορίτσια 54 81
Αγόρια 63 88
Σύνολο 58 85
Εισερχόμενοι στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση που φθάνουν την 5η τάξη (%) 1995-1999 61 75
Αναλφαβητισμός ενηλίκων γυναικών (%) 1995-1999 56 31
ΑΕΠ κατά κεφαλή (σε δολάρια ΗΠΑ)
*Σημ: Ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης ήταν 2,2% για τις Λ.Αν.Χ. και 3,4% για τις άλλες.
1990 220 995
1999 261 1344
Πηγές: Τμήμα Πληθυσμού των Η.Ε., UNESCO, UNICEF, WHO και Παγκόσμια Τράπεζα

Υγεία & Διατροφή

Προς τα τέλη της δεκαετίας του '90, οι Λ.Αν.Χ. ξόδευαν κατά μέσο όρο το 5% των εθνικών προϋπολογισμών τους σε όλα τα επίπεδα της υγείας, συμπεριλαμβανομένης της βασικής ιατρικής φροντίδας, με διαφοροποιήσεις από χώρα σε χώρα. Η Ζάμπια για παράδειγμα δαπάνησε το 13% ενώ άλλες χώρες σημαντικά λιγότερο από 5%.

Η πρωτοβουλία 20/20 του 1995 για την χρηματοδότηση βασικών κοινωνικών υπηρεσιών, καλεί κυβερνήσεις και δωρητές ταυτόχρονα να καταμερίζουν το 20% των δημοσίων δαπανών και της αναπτυξιακής βοήθειας αντίστοιχα, σε βασικές υπηρεσίες.

Αυτά τα χαμηλά επίπεδα δαπανών πρέπει να αυξηθούν σημαντικά, διαφορετικά οι θάνατοι παιδιών θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα στις Λ.Αν.Χ. Κατά μέσο όρο, 164 στα 1000 ζώντα νεογνά στις Λ.Αν.Χ πεθαίνουν πριν φθάσουν το 5ο έτος της ηλικίας τους. Αυτό σημαίνει το 1 παιδί στα 6, συγκρινόμενο με το 1 στα 14 στις υπόλοιπες αναπτυσσόμενες χώρες και το 1 στα 167 στις βιομηχανικές χώρες. Σε χώρες που έχουν γνωρίσει ένοπλες συρράξεις όπως η Αγκόλα και η Σιέρα Λεόνε το 1 στα 3 παιδιά πεθαίνει πριν φθάσει τα 5 του χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις Λ.Αν.Χ.:

  • Σχεδόν 4.000.000 παιδιά κάτω των πέντε ετών πεθαίνουν κάθε χρόνο από προλαμβανόμενες αιτίες όπως η διάρροια, η οξείες πνευμονικές παθήσεις, η ελονοσία και άλλες ασθένειες προλαμβανόμενες με εμβολιασμό.
  • Η φτώχεια συμβάλει στον υποσιτισμό των παιδιών, ο οποίος με τη σειρά του εξασθενεί τα παιδιά και μειώνει την αντίστασή τους στις ασθένειες. Σχεδόν το 40% των παιδιών είναι λιποβαρή και το 45% των παιδιών πάσχουν από ανάσχεση της ανάπτυξής τους.

Νερό & εγκαταστάσεις υγιεινής

Υπήρξε ανεπαρκής πρόοδος κατά τη δεκαετία του '90 όσον αφορά την αύξηση της πρόσβασης σε καθαρό πόσιμο νερό και εγκαταστάσεις υγιεινής - δύο βασικά συστατικά για την καλή υγεία. Αυτό είναι κάτι που χαρακτηρίζει τη ζωή μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού στις Λ.Αν.Χ. Κατά μέσο όρο 39% των ανθρώπων στις Λ.Αν.Χ. δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό σε σύγκριση με 19% στις άλλες αναπτυσσόμενες χώρες. Ακόμη λιγότεροι έχουν πρόσβαση σε ικανοποιητικές εγκαταστάσεις υγιεινής. Και για τα δύο, η κατάσταση στις αγροτικές περιοχές είναι χειρότερη από τις αστικές.

Η πρόσβαση σε καθαρό νερό και εγκαταστάσεις υγιεινής είναι ένα κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας. Στο Μαλάουι π.χ. λιγότερο από το 50% του πληθυσμού έχει πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό. Δεν αποτελεί έκπληξη το ότι η διάρροια είναι μια από τις κύριες αιτίες της παιδικής θνησιμότητας εκεί. Παρομοίως, η επιδημία χολέρας στη Μαδαγασκάρη το 1999 οξύνθηκε από τα χαμηλά επίπεδα υγιεινής.

Τα εργαζόμενα παιδιά στις Λ.Αν.Χ.

Το εισόδημα που προσφέρουν τα παιδιά στις Λ.Αν.Χ. υπολογίζεται στο 20%-25% του οικογενειακού εισοδήματος και βοηθάει τις οικογένειες από το να πέφτουν σε βαθύτερη φτώχεια. Όμως, διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο να πέσουν θύματα εκμετάλλευσης και να τους στερηθούν τα δικαιώματά τους στην εκπαίδευση και σε μια υγιή παιδική ηλικία, με βαριές συνέπειες για τα ίδια αλλά και για τη χώρα τους.

Όσο απεχθής και να είναι η παιδική εργασία , δεν είναι δυνατό να τερματισθεί μέσα σε μια στιγμή στις Λ.Αν.Χ. γιατί οι οικογένειες βασίζουν την επιβίωσή τους στη συνεισφορά του εισοδήματος που φέρνουν σπίτι τα παιδιά. Προσπάθειες να σταματήσει η παιδική εργασία σε τέτοιες περιπτώσεις συνήθως χειροτερεύει την κατάστασή τους εκτός και αν βρεθούν εναλλακτικές λύσεις. Στο Μπαγκλαντές π.χ. εξωτερικές πιέσεις ανάγκασαν τους ιδιοκτήτες βιομηχανιών ενδυμάτων να απολύσουν περίπου 50.000 εργαζόμενα παιδιά - κυρίως κορίτσια κάτω των 14 ετών. Αυτή η κίνηση δεν απελευθέρωσε αυτόματα τα παιδιά αυτά ώστε να πάνε σχολείο ή βελτίωσε τη ζωή τους, μάλλον τα εξανάγκασε να εργαστούν σε χειρότερες εργασίες με μικρότερους ακόμα μισθούς..

Οι κυβερνήσεις μπορούν να βελτιώσουν την προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών, θέτοντας όρια στο είδος και τη διάρκεια της εργασίας που ενδεχομένως θα κάνουν, και κυρίως εξασφαλίζοντας ότι τα εργαζόμενα παιδιά θα λαμβάνουν τη βασική εκπαίδευση.

Η θέση των κοριτσιών: Τρεις αλληλεξαρτώμενοι παράγοντες επηρεάζουν την χαμηλή κοινωνική θέση των κοριτσιών και το ευπρόσβλητό τους από τη φτώχεια. Πολιτισμικοί κανόνες, διακρίσεις και βία.. Η φτώχεια δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά εκτός εάν οι γυναίκες και τα κορίτσια απολαμβάνουν από τη γέννησή τους ίσα δικαιώματα με τους άνδρες. Οι γυναίκες και τα κορίτσια αποτελούν σε πολλές χώρες την πλειοψηφία του πληθυσμού και ασκούν την μεγαλύτερη επιρροή για την ανάπτυξη των παιδιών τους. Εάν η μείωση της φτώχειας πρέπει να ξεκινήσει από τα παιδιά, πρέπει επίσης να εστιασθεί και στις μητέρες τους. Αυτό που βλάπτει τις μητέρες βλάπτει επίσης και τα παιδιά. Έτσι η χαμηλή κοινωνική θέση της γυναίκας και των κοριτσιών αποτελεί ένα σοβαρότατο εμπόδιο για την καταπολέμηση της φτώχειας.

Συνοψίζοντας

Τα παιδιά στις Λ.Αν.Χ. παραμένουν ανάμεσα στα περισσότερα ευάλωτα σε όλο τον κόσμο. Όλοι οι δείκτες επιβεβαιώνουν το πλήθος των μειονεκτημάτων που έχουν σε όλους τους τομείς. Υπάρχουν όμως και παραδείγματα που δείχνουν ότι είναι δυνατόν να βελτιώσουμε την κάλυψη και την ποιότητα των υπηρεσιών που τους παρέχονται μέσα από αμετακίνητες πολιτικές δεσμεύσεις και δράση τόσο σε τοπικό όσο και διεθνές επίπεδο.

Όλες οι αποδοτικές παρεμβάσεις που εξασφαλίζουν μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη για τις Λ.Αν.Χ. καθιστούν την επένδυση στα παιδιά έξοχο οικονομικό στόχο. Σε σύγκριση με τους παγκόσμια διαθέσιμους πόρους, δεν χρειάζονται και τόσο πολλά για να αντιστραφεί η κατάσταση προς όφελος των παιδιών σ' αυτές τις χώρες. Οι προϋπολογισμοί των Λ.Αν.Χ. έχουν πιεσθεί πέρα από το σημείο της κατάρρευσης στην προσπάθεια να μειώσουν την φτώχεια, να αντιμετωπίσουν το AIDS και να εξυπηρετήσουν το εξωτερικό τους χρέος.

Είναι ξεκάθαρο ότι χωρίς μια επείγουσα και σημαντική αύξηση στη χρηματοδότηση για την ανάπτυξη και μακροπρόθεσμες μεταρρυθμίσεις, λίγες από τις Λ.Αν.Χ. είναι πιθανό να πετύχουν τους στόχους του 2015 για τη διεθνή ανάπτυξη.

Η έκθεση διατίθεται από τα γραφεία της UNICEF στην Αθήνα. Τηλ: 210-72 55 555
Επίσης είναι διαθέσιμη σε ηλεκτρονική μορφή στην επίσημη ιστοσελίδα της Unicef στη διεύθυνση:
Poverty and Children- Lessons of the 90's for Least Developed Counties
32 σελίδες, αρχείο PDF μέγεθος 427KB

Σχόλια