Ιστορία Κρασιού

Ο οίνος είναι ένα παμπάλαιο προϊόν που φαίνεται ότι υπήρχε εδώ και πέντε χιλιάδες χρόνια!!! Μετά από έρευνες που έγιναν, οι επιστήμονες κατέληξαν ότι υπήρχαν αμπέλια και πριν από την εποχή των παγετώνων και πως ο Καύκασος, η Μεσοποταμία και η Αρχαία Αίγυπτος είναι οι κοιτίδες της αμπελουργίας και του κρασιού. Κουκούτσια σταφυλιών που βρέθηκαν μέσα σε σπηλιές προϊστορικών ανθρώπων, οδηγούν τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι οι ρίζες της γέννησης του κρασιού χάνονται στα βάθη των αιώνων, τουλάχιστον 5.000 χρόνια πριν. Στην Αίγυπτο αναφέρονται βασιλικοί αμπελώνες, απεικονίζονται ποικιλίες σταφυλιού διαφόρων αποχρώσεων, σκηνές αμπελουργίας και οινοποίησης, ενώ βρέθηκαν αμφορείς της περιόδου μεταξύ του 1600 – 1100 π.Χ. στους οποίους αναγράφονται η προέλευση, η σοδειά και ο οινοποιός!!!!
Σύμφωνα με την μυθολογία, ένα κατσίκι ξέκοψε από το υπόλοπου είδε και του προξένησαν το ενδιαφέρον.Φτάνοντας και δοκιμάζοντας αυτούς τους πρωτόφαντους καρπούς,«γλυκάθηκε», κι έφευγε συνεχώς από το κοπάδι για να ευφρανθεί καταβροχθίζοντάς τους. Όταν αντιλήφθηκε το συγκεκριμένο γεγονός ο βοσκός Στάφυλος, παραξενεύτηκε πολύ γι’ αυτόν τον καρπό ως και αποφάσισε να τους στύψει και να τους αναμείξει με το νερό του Αχελώου. Και πράγματι έτσι έκανε και γεννήθηκε ο οίνος!!! Το νέο ποτό πήρε το όνομά του από τον ιδιοκτήτη του κοπαδιού που φύλαγε ο Στάφυλος, τον Οινέα, βασιλιά της Καλυδώνας.
Στην Ελλάδα, τα πολυάριθμα ευρήματα, οι οινικές αναφορές σε αρχαία κείμενα και οι αναπαραστάσεις αμπελοκαλλιέργειας σε αγγεία, μαρτυρούν την μακρά παράδοση του κρασιού και τον ρόλο που είχε στην εξέλιξη της Ελληνικής και όχι μόνο κοινωνίας, πράγμα που μαρτυρούν και τα πολυάριθμα νομίσματα με απεικονίσεις σταφυλιών. Στα πρώτα ποιητικά κείμενα της ελληνικής γλώσσας, στην Ιλιάδα και την Οδύσσεια του Ομήρου (8ος αι. π. Χ.), γίνονται αναφορές στο κρασί και στην χρήση του. Μάλιστα, από τις αναφορές αυτές γίνεται κατανοητή η σημασία του οίνου στην Αρχαία Ελλάδα. Στην τρίτη ραψωδία της Ιλιάδας, (Γ, 295), στο κομμάτι για την έκβαση του Τρωικού πολέμου από τη μονομαχία Πάρη και Μενελάου, το κρασί χρησιμοποιείται στην τελετουργία των όρκων, δείχνοντας την σημασία και την σπουδαιότητα του: «.... Και για τον όρκο οι κράχτες έφεραν περνώντας απ΄το κάστρο τα δυο τ’ αρνιά και το γλυκόπιοτο κρασί, της γης το δώρο μες σε γιδίσιο ασκί και λιόφωτο κροντήρι από την άλλη και κούπες κουβαλούσε ολόχρυσες ο Ιδαίος με βιάση, ο κράχτης.... Κι απ΄το κροντήρι τότε βάζοντας κρασί στις κούπες, κάτω το ξέχυναν, και τους αθανάτους θεούς ανακαλιούνταν: .... πατέρα Δία, τρανέ κι ασύγκριτε και σεις αθάνατοι άλλοι, όποιοι από τους δύο μας τους αμάλαγους πατήσουν όρκους πρώτοι σαν τούτο το κρασί κατάχαμα να τρέξουν τα μυαλά τους....» Στην Οδύσσεια όπου ο πολεμικός αυτός κόσμος έχει αλλάξει, η σημασία και ο ρόλος του κρασιού είναι διαφορετικός, όπου παρουσιάζεται σαν συνοδευτικό του φαγητού, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως για να τονωθεί όχι η πολεμική ορμή, αλλά η ψυχική διάθεση (την ευ-θυμία). Σε πολλές πόλεις μάλιστα, υπήρχαν ειδικοί νόμοι για να εξασφαλίζουν την ποιότητα του κρασιού, αλλά και για να διασφαλίζουν το μονοπώλιο του «ποιοτικού» Ελληνικού οίνου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η σχετική νομοθεσία της Θάσου, σύμφωνα με την οποία πλοία με ξένο κρασί που πλησίαζαν στο νησί δημεύονταν. Με την πάροδο του χρόνου, οι Έλληνες έγιναν οι μεγαλύτεροι οινοποιοί και με τη δημιουργία αποικιών στα παράλια της Μεσογείου έκαναν το κρασί γνωστό σε ολόκληρη τη νότια Ευρώπη.
Στην Παλαιά Διαθήκη, το κρασί παρουσιάζεται σαν ένα από τα βασικότερα στοιχεία της καθημερινής διατροφής, και συγκεκριμένα ως εκείνο που «ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου», ως τεκμήριο αφθονίας και ως ένα πολύτιμο αγαθό που κάνει την ζωή ευχάριστη. Μάλιστα ο Νώε αναφέρεται σαν ο πρώτος καλλιεργητής αμπελώνα(μετά τον κατακλυσμό)!!!!!! Αλλά όμως αναφέρονται και οι ζημίες που μπορεί να έχει ο οίνος στον άνθρωπο, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τους ηγέτες που αρέσκονται να πίνουν πολύ, διότι αυτό συνεπάγεται πλημμέλεια στις υποχρεώσείς τους έναντι του λαού!!! Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέχει η Παλαιά Διαθήκη, το κρασί αποτελούσε ένα από συστατικά των «τελετουργικών δείπνων» των Εβραίων, κυρίως δε του «πασχαλινού δείπνου», αλλά και του «δείπνου των φίλων». Ένα παρόμοιο δείπνο ήταν και το τελευταίο δείπνο του Χριστού με τους μαθητές του λίγο πριν από τη σύλληψή του, ο γνωστός ως «Μυστικός Δείπνος», όπου καθαγιάστηκε ο οίνος από τον Κύριο. Η πράξη αυτή του Χριστού κατά τον Μυστικό δείπνο, υπήρξε η αρχή του Μυστηρίου της Θείας Λειτουργίας. Ο οίνος αποτελεί πλέον μαζί με τον άρτο τα δύο βασικά συστατικά στοιχεία της Λειτουργίας , τα οποία προσφέρονται στους πιστούς ως το Σώμα και το Αίμα του Κυρίου. Το κρασί γίνεται πλέον, όπως γράφει ο Αγ. Ι. Χρυσόστομος, η «υπόθεση» (το μέσο) της σωτηρίας του ανθρώπου και αποβαίνει για τον Χριστιανό όχι μόνο κίνητρο για ευχαριστία, αλλά και μια ευκαιρία για να φέρει στην μνήμη του τη θυσία του Χριστού, την πηγή της αιώνιας σωτηρίας και λύτρωσης.
Στην Βυζαντινή εποχή το κρασί αποτελεί, την ένωση της βιβλικής και της ελληνικής παράδοσης. Είναι δώρο Θεού αφού μετουσιώνεται σε αίμα του Χριστού, που οι πιστοί το μεταλαμβάνουν «μετά φόβου Θεού, πίστεως και αγάπης». Σε όλη τη Βυζαντινή επικράτεια, παραγόταν κρασί και η παραγωγή οίνου σε Μοναστήρια και Μονές ήταν αυξημένη. Οι Μονές, λόγω της σημαντικής θέσης που κατέχει ο οίνος στη Θεία Ευχαριστία, διέθεταν εκτεταμένους αμπελώνες και σε πολλές περιπτώσεις ήταν αυτές που συντέλεσαν στη διατήρηση της οινοποιητικής παράδοσης. Ακόμη και σήμερα υπάρχουν φημισμένοι γαλλικοί αμπελώνες, οι οποίοι ανήκουν σε Μοναστήρια. Μάλιστα, ήταν τόση μεγάλη η σημασία του οίνου, ώστε σε καταστατικά ίδρυσης Μονών κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας αναφέρονται κανονισμοί για την παραγωγή, αποθήκευση και χρήση του οίνου από τους μοναχούς. Δυστυχώς, κατά την διάρκεια της Παλιγγενεσίας η ελληνική αμπελουργία υπέστη σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή. Οι καινούργιες καλλιεργούμενες εκτάσεις έγιναν η βάση των καινούργιων προτύπων της εποχής αλλά και τι υπόβαθρο της ελληνικής οινολογίας και της επιστημονικού πλέον επιπέδου παραγωγής κρασιού υψηλής ποιότητας.
Η Πελοποννησιακή ζώνη, αναγνωρίστηκε από πολύ παλιά ως χαρισματικός αμπελότοπος και ο περιηγητής Παυσανίας (2ος αι. μ. Χ.), περνώντας, παρατήρησε ότι τα εδάφη πάνω από την Αιγείρα: «εις φυτείαν αμπέλων εστί επιτήδεια», δηλαδή ότι είναι πολύ κατάλληλα για αμπελώνες. Πολύ αργότερα ο περιηγητής Thomas Wyse, το 1865 αναφέρει για την κάβα του Μοναστηριού του Μεγάλου Σπηλαίου: «Η κάβα δεν ήταν πολύ μακριά. Ένα τεράστιο κοίλωμα στο σπήλαιο, που έμοιαζε με το άντρο του Πολύφημου, πλατύ και ευρύχωρο και ιδιαίτερα ψηλοτάβανο, αποτελούσε μια εξαίρετη αποθήκη που θα μπορούσε να εξυπηρετήσει για το σκοπό αυτό την πιο πολυάριθμη κοινότητα και τις επιθυμίες της. Πελώρια κρασοβάρελα, ήταν αραδιασμένα σε επιβλητικές σειρές, ανάλογα με την παλαιότητά τους, που ήταν σημειωμένη καθώς περνούσαμε από μπροστά». Εκείνη την περίοδο κερδίζει έδαφος στην περιοχή η καλλιέργεια της ποικιλίας «μαύρης κορινθιακής» σταφίδας, η γνωστή βοστίτσα. Η σταφίδα της Αιγιαλείας είναι η πιο ξακουστή σε όλο τον κόσμο για την ποιότητα της και οι Αιγιαλείς παραγωγοί συνεχίζουν μέχρι σήμερα να την καλλιεργούν. Ταυτόχρονα, οι έμπειροι αμπελουργοί φτιάχνουν το δικό τους κρασί, που συνήθως ανήκει στις ποικιλίες της περιοχής, δηλ. ροδίτης, λαγόρθι, βολίτσα, κορίθι.Συνοψίζοντας μπορούμε να πούμε ότι το κρασί προσφέρει στην υγεία, στην απόλαυση των αισθήσεων, στην ευφορία, στη διερεύνηση της κοινωνικότητας και στην αύξηση του τουρισμού. Είτε ως υλικό λατρείας είτε ως βάση για φάρμακα είτε ως συνοδευτικό ποτό, υπήρξε ανέκαθεν ένα στοιχείο πολιτισμού με μία σπάνια ιδιαιτερότητα: όταν καταναλώνεται με μέτρο καλλιεργεί την επικοινωνία, το «φιλοσοφείν» και την ανάπτυξη, όταν όμως ξεπεράσει κανείς το όριο, χάνει τον έλεγχο και οδηγείται σε αντικοινωνική συμπεριφορά. Όπως λέει και ο Απόστολος Παύλος πρέπει να καταναλώνεται «με μέτρο»!!!! Βλέπουμε λοιπόν ότι το κρασί είναι ένα από τα βασικά στοιχεία της κοινωνικής ανάπτυξης και εξέλιξης από τα χρόνια της αρχαιότητας μέχρι σήμερα. Εμπλέκεται σε όλους του κοινωνικούς τομείς και συχνά γίνεται η βάση, πάνω στην οποία αναπτύσσονται άλλοι. Είναι ένα μέσο που αν χρησιμοποιηθεί σωστά μπορεί να προωθήσει την ανάπτυξη ολόκληρων περιοχών και να δώσει ώθηση στις τοπικές ή εθνικές οικονομίες. Ακολουθώντας μη γνωστούς δρόμους ο επισκέπτης ανακαλύπτει συνεχώς τα νέα κρασιά, περίεργα σταφύλια, άγνωστους μικρούς παραγωγούς. Με αυτόν τον τρόπο γνωρίζει πραγματικά την περιφέρεια μέσα από ένα διασκεδαστικό και ταυτοχρόνως εποικοδομητικό ταξίδι. Είναι ένα «εργαλείο», το οποίο δυστυχώς στην Ελλάδα δεν έχει αξιοποιηθεί πλήρως και όλοι αυτοί οι παράγοντες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την προώθηση του όπως η τοπική ιστορία, η ποιότητα του εδάφους και του κλίματος και τόσοι άλλοι, δεν χρησιμοποιούνται με αποτέλεσμα η Ελλάδα να κατέχει χαμηλή θέση στον παγκόσμιο οινικό χάρτη. Στην προσπάθεια λοιπόν ανάπτυξης και εξέλιξης του οινικού κλάδου στην Ελλάδα, εντάσσονται και τα προτεινόμενα τουριστικά πακέτα, τα οποία μέσα από θεματικές διαδρομές προσπαθούν να δείξουν στο επισκέπτη, πως το κρασί επηρέασε την Ελληνική Ιστορία. Μέσα από τις τουριστικές διαδρομές ο επισκέπτης βλέπει τον ρόλο του οίνου στην θρησκεία, στην διαμόρφωση της τοπικής κοινωνίας, στην παραγωγική διαδικασία και στην ανάδειξη περιοχών και τόπων ως ιστορικών τόπων. Ο επισκέπτης θα επισκεφτεί το παλαιότερο κλήμα στον πλανήτη (το κλήμα του Παυσανία), θα δει το τεράστιο βαρέλι κρασιού "Αγγελής", χωρητικότητας 10.000 κιλών στην Ιερά Μονή Μεγάλου Σπηλαίου, θα γνωρίσει τόπους, μέρη και πράγματα άρρηκτα συνδεδεμένα με το κρασί!!! Τέλος, θα δοκιμάσει τις διαφορετικές ποικιλίες του Αχαϊκού οίνου και θα μπορέσει να καταλάβει για πιο λόγο η περιοχή της Αχαΐας έχει μία τόσο γνωστή οινική παράδοση σχεδόν 2000 χρόνων!!!!

Σχόλια